Zaburzenia odżywiania w ujęciu psychodynamicznym

W ujęciu psychodynamicznym, a szczególnie w koncepcji Otto Kernberga oraz terapii skoncentrowanej na przeniesieniu (TFP), zaburzenia odżywiania nie są rozumiane wyłącznie jako problem związany z jedzeniem, wagą czy kontrolą ciała. Traktowane są one jako wyraz głębszych trudności w zakresie regulacji emocji, obrazu siebie oraz relacji z innymi ludźmi.

Z perspektywy TFP zachowania charakterystyczne dla zaburzeń odżywiania — takie jak restrykcyjne jedzenie, napady objadania się, prowokowanie wymiotów czy kompulsywna kontrola ciała — pełnią określoną funkcję psychiczną. Często stanowią próbę poradzenia sobie z intensywnymi, trudnymi do zniesienia emocjami, poczuciem pustki, wstydu, lęku lub brakiem spójnego poczucia tożsamości. Ciało i jedzenie stają się obszarem, w którym pacjent próbuje odzyskać poczucie kontroli, granic lub stabilności emocjonalnej.

Kernberg zwraca uwagę, że u wielu osób z zaburzeniami odżywiania występują trudności charakterystyczne dla zaburzeń organizacji osobowości, takie jak niestabilny obraz siebie i innych, skrajne wahania emocjonalne, silny wewnętrzny krytycyzm oraz trudności w przeżywaniu bliskości i zależności. W tym sensie objawy związane z jedzeniem są często powiązane z głębszymi konfliktami intrapsychicznymi i relacyjnymi.

W terapii TFP kluczowe znaczenie ma relacja terapeutyczna, w której stopniowo ujawniają się charakterystyczne sposoby przeżywania siebie, ciała i relacji z innymi. Analiza zjawisk przeniesienia i przeciwprzeniesienia pozwala na lepsze rozumienie funkcji objawów oraz stojących za nimi emocji i konfliktów. Celem terapii nie jest jedynie redukcja zachowań związanych z zaburzeniami odżywiania, lecz integracja rozszczepionych przeżyć, poprawa regulacji emocji oraz budowanie bardziej spójnego i stabilnego poczucia siebie.

Psychoterapia psychodynamiczna w nurcie TFP sprzyja stopniowej zmianie sposobu przeżywania własnego ciała, emocji i relacji, umożliwiając bardziej adekwatne i mniej destrukcyjne sposoby radzenia sobie z wewnętrznym napięciem oraz budowanie trwalszej poprawy w funkcjonowaniu psychicznym.