Somatyzacje w ujęciu psychodynamicznym

W ujęciu psychodynamicznym somatyzacje rozumiane są jako sposób, w jaki trudne emocje i konflikty psychiczne znajdują wyraz w dolegliwościach cielesnych. Objawy fizyczne — takie jak bóle, napięcia, problemy żołądkowe, duszności, kołatanie serca czy przewlekłe zmęczenie — pojawiają się mimo braku wystarczających przyczyn medycznych lub utrzymują się pomimo leczenia somatycznego. Dla osoby doświadczającej somatyzacji cierpienie jest realne i często bardzo obciążające.

Z perspektywy psychodynamicznej, objawy somatyczne pełnią określoną funkcję psychiczną. Mogą stanowić sposób regulowania intensywnych emocji, takich jak lęk, złość, wstyd czy poczucie bezradności, które są trudne do rozpoznania, nazwania lub bezpiecznego przeżycia. Ciało staje się wówczas obszarem, w którym wyraża się to, co nie może zostać ujęte w słowach.

W terapii skoncentrowanej na przeniesieniu (TFP) szczególną rolę odgrywa relacja terapeutyczna, w której stopniowo ujawniają się charakterystyczne sposoby przeżywania napięcia, zależności i bliskości. Objawy somatyczne mogą nasilać się w określonych momentach relacyjnych lub emocjonalnych, a ich wspólne rozumienie pozwala lepiej połączyć doznania cielesne z przeżyciami psychicznymi. Proces ten sprzyja integracji emocji i zmniejsza potrzebę ich wyrażania poprzez ciało.

Celem psychoterapii psychodynamicznej w nurcie TFP w pracy z somatyzacjami jest nie tylko redukcja objawów fizycznych, ale przede wszystkim rozwijanie zdolności do rozpoznawania i regulowania emocji, zwiększenie świadomości własnych przeżyć oraz budowanie bardziej spójnego poczucia siebie. Stopniowo prowadzi to do zmniejszenia nasilenia dolegliwości cielesnych oraz poprawy jakości funkcjonowania psychicznego i relacyjnego.

Psychoterapia w tym nurcie znajduje zastosowanie m.in. u osób doświadczających:

• przewlekłych dolegliwości bólowych o niejasnym podłożu,
• objawów psychosomatycznych,
• napięć i reakcji cielesnych związanych ze stresem,
• trudności w rozpoznawaniu i wyrażaniu emocji,
• nasilonych reakcji somatycznych w sytuacjach relacyjnych lub kryzysowych.