Nerwice w ujęciu psychodynamicznym (TFP, Kernberg)

W ujęciu psychodynamicznym, nerwice rozumiane są jako wyraz wewnętrznych konfliktów psychicznych, które pozostają częściowo nieuświadomione i znajdują swoje ujście w postaci objawów lękowych, somatycznych lub natrętnych. Objawy te nie są traktowane wyłącznie jako zaburzenia funkcjonowania, lecz jako sensowna — choć kosztowna — próba poradzenia sobie z napięciem psychicznym i trudnymi emocjami.

Z perspektywy psychodynamicznej objawy nerwicowe, takie jak przewlekły lęk, napięcie, natrętne myśli, kompulsje, objawy somatyczne czy unikanie określonych sytuacji, pełnią funkcję obronną. Chronią one osobę przed przeżywaniem emocji lub konfliktów, które są doświadczane jako zagrażające, np. agresji, zależności, poczucia winy, wstydu czy lęku przed utratą relacji. Cena tej ochrony bywa jednak wysoka — objawy zaczynają ograniczać codzienne funkcjonowanie i jakość życia.

U osób z nerwicami struktura osobowości bywa relatywnie bardziej zintegrowana niż w zaburzeniach z pogranicza, jednak konflikty intrapsychiczne mogą być silne i uporczywe. Charakterystyczne są tu sztywne mechanizmy obronne, nasilony wewnętrzny krytycyzm oraz trudności w elastycznym regulowaniu emocji. Objawy nerwicowe często ujawniają się w momentach zwiększonego stresu, zmian życiowych lub w relacjach, w których aktywizują się istotne nieświadome wzorce.

W terapii TFP istotną rolę odgrywa relacja terapeutyczna, w której stopniowo ujawniają się te same konflikty i sposoby reagowania, które leżą u podłoża objawów nerwicowych. Analiza przeniesienia pozwala na rozpoznanie nieuświadomionych oczekiwań, lęków i schematów relacyjnych, a ich wspólne rozumienie sprzyja osłabieniu potrzeby podtrzymywania objawów jako formy obrony.

Celem psychoterapii psychodynamicznej w nurcie TFP w pracy z nerwicami jest nie tylko zmniejszenie nasilenia objawów lękowych czy somatycznych, lecz przede wszystkim głębsze zrozumienie ich funkcji psychicznej, zwiększenie tolerancji na emocje oraz rozwijanie bardziej elastycznych i dojrzałych sposobów radzenia sobie z napięciem. Prowadzi to do trwalszej poprawy funkcjonowania, większej swobody emocjonalnej i lepszej jakości relacji.